Sebab-sebab pembentukan perjanjian persekutuan 1896 dan kepentingannya daripada segi politik dan ekonomi

Rangka Jawapan.

Pendahuluan.

Pada 1893 Frank Swettenham telah mencadangkan pembentukan sebuah persekutuan yang terdiri daripada Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang. Setelah dua tahun dikaji, Pejabat Tanah Jajahan di London telah meluluskannya dengan syarat Sultan di keempat-empat buah negeri tersebut mesti bersetuju. Perjanjian Persekutuan telah ditantangani pada tahun 1895 dan dikuatkuasakan pada 1 Julai 1896. Terdapat beberapa sebab yang membawa kepada pembentukan persekutuan tersebut seterusnya memberi kepentingan daripada aspek politik dan ekonomi kepada negeri-negeri tersebut.

Isi:

A Sebab-sebab pembentukan

1. Masalah kewangan Pahang.

Gerakan penentangan oleh rakyat terhadap British menyebabkan perbelanjaan negeri meningkat melebihi pendapatan. Kerajaan banyak meminjam dari Negeri-Negeri Selat namun Negeri-negeri tersebut tidak mampu lagi membantu. Hasrat British untuk menarik diri dari Pahang akan menjatuhkan imejnya.

2. Mengurangkan kuasa Residen.

Kuasa residen di keempat-empat Negeri-Negeri Melayu tiada garis panduan menyebabkan berlaku penyalahgunaan kuasa oleh residen dan menimbulkan rasa tidak puas hati Sultan terhadap tindakan residen. Gabenor Negeri-Negeri Selat tidak dapat memantau kerana tinggal jauh di Singapura. Akibatnya residen menjadi terlalu berkuasa sehingga Sultan dan Majlis Mesyuarat Negeri tidak dapat mengawal mereka.

3. Keseragaman pentadbiran.

Pentadbiran di keempat-empat negeri Melayu tiada penyelarasan dan keseragaman. Residen mentadbir mengikut budi bicara masing-masing. Setiap negeri mempunyai sistem kehakiman, undang-undang tanah dan sistem percukaiannya tersendiri.

4. Dasar penjajah British.

Sejak 1890an, kerajaan British telah menggalakkan tanah jajahannya dan negeri-negeri naungannya supaya menubuhkan persekutuan. Hal ini telah dilaksanakan dengan jayanya di Australia dan Afrika.

B Kepentingan daripada aspek politik.

1. Perintis jalan kepada penyatuan negeri-negeri Tanah Melayu. Sebuah kerajaan pusat dibentuk. Setiap negeri dalam persekutuan negeri-negeri mengekalkan identiti masingmasing.

2.Raja-Raja dan Majlis Mesyuarat Negeri di keempat-empat negeri kehilangan kuasa pentadbiran. Pemusatan kuasa pentadbiran bertumpu di tangan Residen Jeneral, yang diberi kuasa terlalu luas. Dasar pentadbiran diputuskan oleh Residen Jeneral tanpa sekatan. Residen

Jeneral mempunyai kuasa veto.

3. Majlis Raja-Raja Melayu (Durbar) dibentuk, Sultan-Sultan bermesyuarat bincang

kepentingan bersama. Persidangan Durbar pertama diadakan pada 1897 di Kuala Kangsar.

4. Persekutuan 1896 satu petanda baik kepada kewujudan satu bangsa Melayu.

5. Timbul perasaan tidak puas hati dalam kalangan Raja-Raja sehingga membawa kepada dasar pengagihan kuasa pada tahun-tahun berikutnya dan membawa kepada penubuhan Majlis Mesyuarat Persekutuan 1909.

C Kepentingan daripada aspek ekonomi.

1. Pembangunan ekonomi semakin meningkat. Perancangan lebih berkesan dan teratur.

2. Menarik pemodal-pemodal Eropah dan saudagar-saudagar Cina dari Negeri-Negeri Selat melabur.

3. Sektor perlombongan bijih timah dan perladangan getah berkembang pesat. Teknologi baru seperti kapal korek diperkenal dan menjadikan NNMB pengeluar terbesar bijih timah dan getah.

4. Kemudahan infrastruktur seperti pembinaan landasan kereta api dan jalanraya lebih terancang. Menjelang 1903, jalinan jalan kereta api di pantai barat telah siap dibina. Pada tahun 1908, kerajaan telah membeli jalan kereta api Sungai Ujong dari pihak swasta.

5. Pendapatan NNMB meningkat daripada 8.4 juta(1896) kepada 105.4 juta(1927)

6. Pertambahan penduduk akibat kemasukan imigran Cina dan India. Berlaku proses urbanisasi dengan kewujudan bandar-bandar baru seperti Kuala Lumpur, Ipoh, Taiping, Seremban dan Ampang. Perkhidmatan sosial diwujudkan seperti kesihatan, pendidikan, pos dan telegraf.

Kesimpulan.

Pembentukan Persekutuan 1896 telah banyak membawa perubahan daripada aspek politik dan ekonomi di keempat-empat negeri Melayu. Berlaku beberapa perubahan dalam sistem pentadbiran dan peningkatan pendapatan negeri hasil perkembangan ekonomi yang semakin meningkat. Namun begitu timbul perasaan tidak puas hati dalam kalangan Sultan-Sultan di keempat-empat negeri tersebut sehingga membawa kepada berlakunya dasar desentralisasi pada 1909 iaitu satu proses pemulangan kusa dari kerajaan pusat kepada kerajaan negeri.

Ciri-ciri negara Kesatuan dan struktur negara kesatuan di Perancis

Negara kesatuan merupakan sebuah negara yang memberikan kuasa yang luas kepada kerajaan pusat dan kuasa yang terhad kepada keraiaan tempatan. Negara seperti perancis, Britain Itali dan Jepun memilih untuk mengamalkan sistem kesatuan. Negara kesatuan di Perancis terbentuk sebaik sahaja sistem feudal dihapuskan iaitu setelah Raia Louis XVI dan isterinya, Marie Antoinnette dipancung dengan gilotin.

       Antara ciri-ciri kesatuan ialah kesemua urusan negara dipusatkan, beberapa wilayah atau cawangan dibentuk dan diberi kuasa mentadbir beitujuan untuk memudahkan pentadbiran. Kuasa autonomi tidak mencerminkan kebebasan kerajaan tempatan disebabkan kuasa wilayah, bahagian atau cawangan boleh dipinda atau.ditarik balik. Sekiranya sistem ini diamalkan dalam pemerintahan masalah pertindihan tidak akan berlaku kerana sebarang percanggahan antara pembuat dasar dengan pelaksana dasar dapat dielakkan kerana keputusan akan dibuat oleh pemerintahan pusat.

       Kebiasaannya sistem kesatuan amat sesuai dijalankan di negara-negara yang tidak terlalu luas kawasan geografinya. Ini bertujuan memudahkan komunikasi dua hala serta sebarang keputusan boleh dilaksanakan secepat mungkin tanpa amalan red tape.Perancis telah dibahagikan kepada 83 department dan setiap department dibahagikan kepada cantons (daerah) dan commune. Departmentberperanan menguruskan perkhidmatan di kawasan tempatan dan diketuai oleh Prefet Sebuah majlis telah diwujudkan untuk setiap dgpartment yang dikenali sebagai General Council manakala ahli-ahlinya dilantik oleh pemerintah peringkat pusat.

       Department merupakan institusi peringkat tempatan yang menghubungkan penduduk tempatan dengan kerajaan peringkat pusat. Commune pula dibentuk untuk mentadbir kawasan bandar dan diketuai oleh Datuk Bandar (Mayor) sebagai ketua eksekutif. Malah, Majlis Bandaran (Municipal Council) turut diwujudkan. Tugas commune ialah mengendalikan perkara-perkara yang menyentuh pentadbiran di bandar. Antaranya ialah meluluskan permit bangunan, keselamatan penduduk dan menguruskan pendaftaran perkahwinan. Datuk Bandar merupakan wakil kerajaan pusat di kawasan bandar. Antara peranan beliau ialah menguatkuasakan undang-undang tempatan, mendaftar jurutera awam dan menguruskan penduduk di kawasanya.

       Walau bagaimanapun keputusan yang dibuat oleh Datuk Bandar boleh diubah, dipinda

atau dibatalkan oleh kerajaan pusat. Commune merupakan institusi yang dibentuk bagi memberikan perkhidmatan kepada penduduk tempatan seperti pejabat pendaftaran mahkamah rendah, jabatan kerja raya dan polis tempatan.

Kesimpulannya, pihak yang terlibat berhak memilh untuk mengamalkan pemerintahan sama ada secara kesatuan atau persekufuan kerana ini akan memberi kesan kepada keharmonian pentadbiran pusat dan wilayah di negara masing-masing.

Struktur sosial masyarakat Melayu di Tanah Melayu sebelum campur tangan British pada tahun 1874

Pengenalan

-Sebelum tahun 1874, struktur masyarakat Mealayu adalah bercorak feudal.Secara umumnya,

masyarakat Melayu dapat dibahagikan kepada dua golongan iaitu golongan pemerintah dan golongan yang diperintah.

-Golongan pemerintah merupakan kumpulan yang kecil tetapi mempunyai pengaruh dan kuasa

dalam masyarakat Melayu tradisional.Golongan pemerintah terdiri daripada sultan atau raja,kerabat diraja, pembesar dan ulama.

-Manakala, golongan yang diperintah mempunyai jumlah yang sangat ramai dalam kalangan masyarakat Melayu.Golongan ini terdiri daripada rakyat biasa yang merdeka dan golongan hamba.

-Setiap golongan dalam masyarakat Melayu mempunyai peranan masing-masing.

Isi:

1. Sultan atau raja.

-Sultan merupakan pemerintah tertinggi di setiap negeri.Sultan akan menjadi ketua kerajaan dan

ketua pemerintah serta mempunyai kedudukan yang istimewa dalam masyarakat .

-Sultan turut mempunyai kuasa dalam bidang ekonomi dan sistem kehakiman negeri.

-Seorang sultan turut mempunyai banyak keistimewaan berbanding dengan rakyat biasa.

-Misalnya,penggunaan bahasa dalam atau istana, penggunaan warna kuning dan alat- alat kebesaran diraja.Sultan juga juga dikaitkan dengan kuasa daulat.Rakyat yang menderhaka terhadap sultan akan terkena tulah.

-Upacara pertabalan sultan akan dilaksanakan untuk mengesahkan kekuasaan seorang sultan tersebut.Sultan yang mangkat akan digantikan oleh putera sulung atau adik lelaki sulung.

-Sultan juga menjadi lambang perpaduan dan keamanan negeri Melayu.

2.Pembesar

Kerabat diraja.

-Golongan ini mempunyai pertalian darah dengan sultan dan lazimnya menggunakan gelaran raja

atau tengku.

-Golongan tersebut mempunyai kedudukan dan pengaruh yang besar dalam masyarakat Melayu.Mereka turut memiliki keistimewaan seperti mana Sultan tetapi tidak boleh mengatasi keistimewaan Sultan. Mereka sangat dihormati oleh rakyat jelata.

-Anak-anak raja akan diberikan peluang untuk menjawat jawatan penting dalam kerajaan, misalnya akan memerintah daerah atau mukim tertentu.

-Bilangan kerabat diraja sangat ramai kerana amalan berpoligami oleh sultan.

-Walau bagaimanapun, anak daripada permaisuri pertama akan mendapat tempat yang istimewa, terutama dalam pelantikan sebagai putera mahkota atau raja muda.

-Golongan pembesar mempunyai kedudukan yang ketiga dalam struktur masyarakat Melayu sebelum tahun 1874 di Tanah Melayu.Golongan ini dikenali sebagai keturunan baik-baik atau anak baik-baik.

-Golongan pembesar terdiri daripada dua kumpulan iaitu kerabat diraja dan kerabat bukan diraja

. Golongan bukan kerabat diraja mendapat jawatan pembesar kerana mempunyai kebolehan mentadbir dan mempunyai jasa terhadap kerajaan.

-Golongan pembesar mempunyai tugas menjaga keamanan dan memungut cukai di kwasan atau

daerah masing-masing.

-Pembesar juga mempunyai kuasa dalam bidang kehakiman seperti menjatuhkan hukuman terhadap pesalah jenayah dan sivil.

-Pembesar juga bertanggung jawab untuk mengekalkan taat setia rakyat terhadap Sultan dengan cara melaksanakan sistem serah dan kerah.

-Selain itu,terdapat juga golongan pembesar yang bertugas di luar istana,iaitu penghulu dan ulama.

-Penghulu mempunyai tugas menjaga keamanan ,membekalkan tenaga buruh,mengutip cukai

dan memastikan rakyat taat setia terhadap Sultan.

-Ulama merupakan golongan cerdik ;pandai dalam bidang agama Islam .

-Golongan ini akan memegang jawatan seperti kadi,mufti ,imam, khatib mahupun guru agama

-Golongan ini akan bertindak sebagai penasihat kepada Sultan berkaitan dengan hukum-hakam agama Islam.

-Para ulama biasanya berketurunan Arab berasal dari Asia Barat ,India dan Pulau Jawa.

-Mereka menggunakan gelaran seperti maulana

3. Golongan merdeheka.

-Golongan ini terdiri daripda rakyat biasa dan orang asing.

-Rakyat biasa merupakan penduduk peribumi yang bermastautin tetap di negeri tertentu .

-Rakyat biasa hidup bebas menjalankan kegiatan ekonomi masing-masing seperti berniaga,menangkap ikan ,melombong ,tukang mahir dan sebagainya.

-Rakyat biasa merupakan pengikut taat setia terhadap pembesar yang mentadbir daerah.

-Mereka akan sentiasa mengikut arahan golongan pembesar.

-Mereka akan menjalankan semua suruhan pembesar,misalnya dalam sistem kerah dan serah.

-Rakyat Asing.Golongan ini hanya tinggal sementara di Tanah Melayu dan akan kembali ke negeri asal mereka.

-Golongan ini terdiri daripada pedagang,perantau,mubaligh dan senteri serta orang asing yang datang ke Tanah Melayu sebagai tentera upahan.

-Orang asing yang berkahwin dengan orang tempatan biasanya akan terus menetap di Tanah Melayu.

-Masyarakat Tamil-Islam merupakan kumpulan orang asing yang paling ramai di Tanah Melayu.Golongan orang asing tidak wajib mematuhi tradisi dan kebudayaan tempatan Melayu tetapi mereka mestilah mematuhi undang-undang masyarakat Melayu.

4. Hamba

-Golongan yang menduduki lapisan paling bawah dalam struktur masyarakat Melayu sebelum tahun 1874 ialah hamba.

-Hamba dalam masyarakat Melayu dapat dibahgaikan kepada tiga kumpulan ,iaitu hamba biasa,hamba berhutang dan hamba raja.

-Golongan hamba biasa merupakan golongan orang suruhan atau keturunan hamba.Golongan ini biasanya akan dijual beli dan menjadi hamba seumur hidup.Seluruh keluarganya akan menjadi hamba kepada tuannya.

-Manakala hamba berhutang merupakan orang biasa yang menjadi hamba kerana gagal membayar hutang.-amba berhutang akan bebas setelah nilai hutang tersebut habis setelah bekerja dengan tuannya.Antara kerja yang biasa dilakukan ialah bertani dan melombong.

-Selain itu ,hamba raja merupakan golongan merdeka yang telah melakukan kesalahan jenayah dan diampunkan oleh sultan.Hamba raja juga terdiri daripada tawanan perang .

-Hamba raja mempunyai kedudukan paling tinggi dalam kalangan semua hamba.

Kesimpulan

-Struktur masyarakat Melayu sebelum tahun 1874 sememangnya sistematik;daripada golongan memerintah sehinggalah kepada golongan yang diperintah.

-Setiap golongan dalam struktur masyarakat Melayu mempunyai tugas dan peranan masingmasing.

-Namun,setelah campur tangan British dalm sistem politik negeri-negeri Melayu,struktur masyarakat Melayu telah mengalami perubahan yang ketara.

-Hal ini kerana peranan golongan pembesar dan hamba telah mula dihapuskan oleh penjajah British.

KAEDAH PENYELIDIKAN SEJARAH

gambar hiasan

Terdapat lima peringkat atau proses yang perlu dilalui dalam kaedah penyelidikan sejarah. Proses ini perlu dilalui bagi memastikan segala sumber dan kaedah yang digunakan adalah tepat dan bertepatan supaya hasil penyelidikan yang diperoleh adalah asli dan tepat.

Tahap yang pertama adalah Heuristik. Pada tahap ini, pengkaji mencari sumber untuk dikerjakan. Bagi sumber pula terdapat dua jenis iaitu sumber primer dan sekunder. Sumber primer bermaksud sumber yang masih asli dan belum lagi diolah oleh mana-mana pihak manakala bagi sumber sekunder pula adalah sifatnya yang tidak asli dan telah diproses ataupun telah ditafsirkan menjadi suatu generalisasi dan andaian-andaian tertentu dengan berpandukan Sumber Primer.

Tahap kedua adalah tahap Kritik. Kritik terbahagi kepada dua iaitu kritik luaran dan kritik dalaman. Pada tahap ini, pengkaji akan menilai sumber dari sudut pandangan nilai bukti  Penulis atau penyelidik yang mempunyai kecenderungan terhadap sesuatu ideologi, pemikiran, budaya dan sebagainya cenderung membuat tafsiran terhadap sumber yang diperoleh menjurus kepada sifat bias.

Ketiga adalah tahap Sintaksis iaitu pernyataan rasmi tentang penemuan (sintaksis) heuristik dan kritisme. Dengan erti kata lain, fakta sejarah secara khususnya, apa yang tergambar ialah adanya suatu konsep yang stabil, kukuh, terbukti dan tidak boleh dipersoalkan mahupun digugat lagi kebenarannya. Sebagai contohnya, gambar tokoh-tokoh yang telah ditemu bual bagi sumber lisan, artifak-artifak atau lain-lain yang boleh dijadikan illustrasi mahupun visual.

Keempat pula ialah tahap interpretasi atau sintesis iaitu membuat tafsiran yang koheren kesejarahannya. Dengan erti kata lain, langkah sejarawan seterusnya ialah mengkaji dan menganalisis sumber-sumber tersebut. Tujuannya ialah mendapatkan data-data yang diperlukan bagi kajian, iaitu data-data yang berupa fakta-fakta sejarah, rajah, jadual, gambar ataupun pandangan yang berkait dengan judul atau bidang dan tempoh kajian.

Kaedah sejarah yang terakhir ialah tahap ekposisi iaitu mempersembahkan hasilan ataupun penemuan berdasarkan objektif dan kesignifikasinya. Dengan erti kata lain, setelah sumber-sumber rujukan dan data-data itu siap dibaca, dibuat catatan, dikritik jika perlu tentang isi dan kesahihannya, dan dianalisis, langkah seterusnya ialah menuliskan kajian sejarah itu. Penulisan sebenarnya adalah merupakan hasil terakhir penyelidikan seseorang sejarawan dan seperti yang telah dinyatakan merupakan yang terpenting.

HURAIAN RINGKAS MENGENAI 2 TEORI SEJARAH

Gambar Hiasan

Sejarah membawa pengertian yang amat luas. Makna sejarah sering kali dikatakan amat luas maksud dan pengertiannya. Secara umumnya sejarah boleh diertikan seperti peristiwa yang telah berlaku, peristiwa penting yang telah berlaku, yang dilakukan oleh mereka yang penting, membawa perubahan dan bermakna kepada individu, masyarakat, negara dan dunia. Dari sudut teori sejarah terbahagi kepada dua.

            Pertama ialah teori tentang bentuk terawal akan sejarah itu yang bermaksud teori tentang kemunculan sejarah. Sehubungan dengan itu, ia akan menyentuh asal usul sejarah yang merangkumi dari pelbagai persoalan iaitu apa? Bagaimana? Bila? Dan di mana?.

            Keduanya, teori sejarah ialah tentang bagaimana manusia, masyarakat atau sesebuah peradaban itu menyelidik, memahami, mempelajari, menghurai dan seterusnya menghayati dan mendapat manfaat daripada sejarah. Ini juga melibatkan juga apa yang di istilahkan sebagai kaedah sejarah yang merupakan satu alat atau tatacara yang mempunyai rangkaian peraturan dan pelaksanaan yang agak sistematik.

            Kesimpulannya, jika digabungkan kedua-duanya, maka teori sejarah bermaksud sebagai kajian terhadap asal usul kemunculan dan konsep sejarah dan pensejarahan serta perkembangannya melalui satu kaedah yang lebih sistematik. 

MAKNA SEJARAH SPEKULATIF

            

Sejarah merupakan suatu disiplin ilmu pengetahuan yang tersendiri. Sejarah yang berbentuk spekulatif  merupakan satu bentuk pemikiran sejarah oleh falsafah pemikiran dari segi analisis psikologi terhadap tatacaranya yang sebenar dan yang telah dirangka. Ia menggunakan hukum-hukum yang umum, andaian-andaian dan implikasinya dalam percubaan untuk mengetahui kedudukannya dalam keseluruhan pengalaman manusia, hubungannya dengan bentuk-bentuk pengalaman yang lain dan asal-usulnya.  Kaedah dan penulisan berbentuk spekulatif ini banyak mempengaruhi  fahaman dan penulisan pengkaji-pengkaji falsafah sejarah.

Sejarah bermaksud peristiwa yang benar-benar terjadi dari masa lampau. Spekulatif iaitu bermaksud sesuatu hal yang tidak terdapat dalam suatu fakta. Sejarah Spekulatif merupakan suatu perenungan filsafat mengenai tabiat-tabiat atau sifat-sifat pada suatu proses sejarah. Tiga perkara dalam pengkajian filsafat sejarah spekulatif iaitu Irama atau pola yang dapat diamati dalam proses sejarah, Penggerak atau motor yang menyebabkan terjadinya proses sejarah tersebut dan tujuan atau sasaran akhir dari proses dalam.

Dari segi perhatian para ahli menegenai sejarah spekulatif, Karl Marx dan Hegel lebih mencurahkan perhatian pada motor atau penggerak suatu sejarah. Manakala, Spengler dan Toynbee lebih memperhatikan tujuan dari proses sejarah Spekulasi Sejarah. R.J.Collingwood, yang merupakan sejarawan terkenal Inggeris pula menerima hakikat bahawa wujudnya bentuk falsafah sejarah yang spekulatif tetapi menganggap bentuk-bentuk seperti ini tidak wajar dianggap sebagai falsafah sejarah.  Menurut beliau,  bentuk yang spekulatif adalah sesuatu yang mengkhayalkan manakala ketakdiran adalah sesuatu yang tersedia dan kemungkinan berbentuk teologi. Disebabkan itu, beliau mengatakan bahawa bentuk-bentuk spekulatif ketakdiran sejarah atau historicism sebenarnya tidak berupa falsafah sejarah.

KRITIKAN SUMBER SEJARAH

gambar hiasan

KRITIKAN SUMBER

Istilah kritikan merujuk kepada proses pentafsiran bukti iaitu satu ujian mendapatkan kebenaran. Ia bukanlah satu pendirian secara mental mengenai sesuatu isu. Menurut Marc Bloch, kritikan ialah menguji kebenaran sesuatu sumber kerana berpunca dari kesangsian terhadap fakta.^[1] Menurut Yusof Ibrahim, sumber boleh didefinisikan sebagai suatu yang boleh dijadikan punca kepada lahirnya sesuatu pemikiran atau penulisan-penulisan. Justeru, secara ringkasnya kritikan pula boleh dikatakan sebagai penilaian bahan yang dijadikan bukti terhadap sesuatu dakwaan atau penulisan.[2]

            Sebagai prasyarat menuju keyakinan, kita seharusnya bersikap sangsi dan ragu-ragu tentang sesuatu sumber atau punca sebelum kita menerima dan mempercayai kebenarannya[3]. Justeru, kita perlu mengetahui kritikan-kritikan sumber yang di telah di buat untuk sesuatu penulisan sejarah dari pelbagai punca pemikiran.

Kritikan sumber bertujuan untuk memastikan sama ada yang dikatakan asal sumber itu adalah asal yang sebenar ataupun tidak. Seandainya yang dipercayai, sumber itu tulen, jika tidak, sumber itu palsu. Sehubungan itu,, sesuatu kritikan sumber dibuat adalah untuk mengetahui ketepatan sesuatu fakta memandangkan ramai ahli sejarah yang menganggap diri mereka hebat dalam sejarah sedangkan apa yang mereka bincangkan adalah tidak mempunyai asas dan bukti yang kukuh dalam bidang atau penulisan tersebut.

Kritikan sumber juga turut dilakukan bertujuan untuk mengetahui siapa penulis dan dari mana sumber dihasilkan supaya ahli sejarah dapat mempercayai kesahihan sesuatu sumber itu. Jadi ahli sejarah akan bebas untuk membuat sebarang takrifan atau tulisan asalkan mempunyai sumber-sumber yang cukup bagi mengukuhkan dan membenarkan tafsiran yang telah dibuat.

Kritikan terhadap sesuatu sumber itu terbahagi kepada dua kaedah atau proses utama iaitu kritikan luaran dan kritikan dalaman. Pendapat ini dipersetujui oleh Collingwood dan menyifatkan kaedah tersebut sebagai 'sejarah kritikal'.[4]  Antara tokoh sejarah yang benar-benar meletakkan asas-asas kritikan sumber sejarah secara sistematik ialah Ernst Bernheim (1889), yang telah membahagikan kritikan sumber kepada dua jenis, iaitu kritik luaran dan kritik dalaman (external criticism and internal criticism).[5]

Kritikan Luaran

            Melalui kritikan luaran dapat mengesahkan ketulenan dan kesahihan sumber asli tersebut. kritikan luaran ini bertujuan untuk menyelesaikan masalah berkaitan dengan pemalsuan sumber. Melalui pendekatan ini, sesuatu sumber dapat disahkan ketulenan dan kesahihan serta dapat memberi kepercayaan kepada masyarakat. Menurut Bloch, kritikan luaran ini berpunca daripada sikap sangsi terhadap keterangan-keterangan yang diberikan oleh saksi-saksi tentang masa lampau dan kaedah-kaedah yang berkesan telah dicari yang membenarkan pengasingan daripada pendustaan.[6] Melalui kritikan luaran, pelbagai langkah yang diambil dalam untuk memastikan kesahihan dan ketulenan sesuatu bahan.

            Langkah pertama dalam menjalankan kritikan luaran ialah melakukan ujian kimia terhadap sumber. Ujian kimia dilakukan bertujuan untuk menentukan umur sebenar sesuatu dokumen. Proses ini melibatkan ujian terhadap keadaan kertas, dakwat, dan cap yang digunakan. Hal ini demikian kerana dalam penghasilan sesebuah dokumen, keada kertas, dakwat dan cap di dalamnya akan berubah mengikut peredaran masa dan zaman dari segi bahan-bahan yang digunakan.

            Seterusnya, ahli sejarah akan mengkaji bahasa-bahasa yang digunakan dalam dokumen-dokumen sejarah. Hal ini demikian kerana gaya bahasa di dunia adalah cukup dinamik serta sentiasa berubah mengikut zaman. Gaya bahasa sentiasa berubah dari sudut nahu, struktur ayat, ejaan, istilah, tanda baca dan sebagainya.

            Langkah seterusnya ialah menjalankan ujian tulisan tangan terhadap dokumen-dokumen sejarah yang ditulis dengan tangan dan bukan ditaip atau dicetak. Kaedah yang digunakan dalam ujian ini adalah kaedah perbandingan. Kaedah perbandingan ini dapat mengenal pasti ciri-ciri persamaan dan perbezaan yang dihasilkan oleh orang yang sama ataupun individu yang berlainan dalam menulis sumber-sumber sejarah tersebut.

            Cara seterusnya untuk menentukan ketulenan sesuatu dokumen sejarah ialah menjalankan ujian terhadap bahan-bahan yang digunakan dalam buatan dokumen sejarah. Ujian ini dapat memudahkan para pengkaji mengesan sama ada bahan yang digunakan tidak wujud ketika dokumen atau sumber tersebut dihasilkan. Sebagai contoh, kertas wujud pada tahun 1150 Masihi, namun jika terdapat sumber atau dokumen yang ditulis pada kertas sebelum tahun tersebut adalah palsu kerana kebanyakan sumber atau dokumen yang ditulis sebelum 1150 Masihi ialah pada kulit kambing. Oleh itu, langkah-langkah tersebut penting dalam membuat kritikan luaran terhadap sumber bagi memastikan ketulenan sumber tersebut.

Kritikan Dalaman

Proses kritikan dalaman dilakukan oleh ahli sejarah bermula selepas proses kritikan selesai. Kritikan dalaman bertujuan untuk menentukan kemunasabahan ataupun kewarasan tentang sesuatu isi kandungan sesuatu sumber sejarah.[7] Kritikan dalaman adalah mengenai kandungan sumber dan kebiasaannya diikuti kritikan luaran sendiri. Kritikan dalaman juga penting di dalam kajian sesuatu sumber sejarah untuk menentukan kebenarannya dan kerasionalnya. Kritikan dalaman dilakukan oleh ahli sejarawan sendiri tanpa memerlukan kerjasama daripada ahli bidang lain tidak seperti kritikan luaran. Kritikan dalaman merangkumi banyak aspek seperti aspek kandungan itu benar atau tidak, kerasionalan, logik dan banyak lagi.

Tujuan kritikan dalaman adalah untuk membentuk kredibiliti sesuatu sumber. Sebagai permulaan, ahli sejarah perlu memahami apa yang dimaksudkan saksi melalui bukti mereka. Sehubungan dengan itu, ahli sejarah dapat menentukan dengan betul kredibiliti saksi di bawah persoalan. Seterusnya ahli sejarah mula melakukan proses tafsiran sumber setelah mengenal pasti ketulenan sumber. Terdapat beberapa aspek yang perlu ditekankan oleh ahli sejarah terhadap sumber sejarah. Ahli sejarah perlu menapis setiap sumber sejarah untuk menjamin setiap perkara atau butiran yang di ambil daripada sumber boleh dipertanggungjawabkan.  Seterusnya, ahli sejarah juga perlu mengesan fakta dan pernyataan yang ditulis dalam penulisan sejarah dan bukan hanya diterima secara terus daripada saksi-saksi yang diperolehi.

Proses kritikan dalaman lebih banyak menumpukan kepada proses tafsiran ke atas kandungan sumber-sumber sejarah. Terdapat beberapa tahap tafsiran sumber yang perlu dilakukan oleh ahli sejarah seperti tafsiran verbal, tafsiran teknikal, tafsiran logik, tafsiran psikologi dan tafsiran fakta. Proses taksiran ini dilakukan supaya dapat menentukan keaslian kandungan sumber setelah menentukan ketulenan fizikal sumber-sumber tersebut. proses pertama ialah tafsiran verbal. Tafsiran verbal dilakukan apabila seseorang menumpukan perhatian pembacaan ke atas perkataan-perkataan yang terdapat dalam sesuatu dokumen secara individu ataupun kumpulan.[8] Proses ini memerlukan pengetahuan dari sudut bahasa yang mana ahli sejarah perlu menguasai lebih dari satu bahasa seperti bahasa Ingeris, bahasa Tamil, bahasa Cina dan sebagainya. Proses seterusnya ialah tafsiran logik iaitu merupakan satu proses yang dilakukan oleh ahli sejarah untuk menyambung pelbagai bahagian sumber mengikut kaedah pemikiran yang betul. Proses ini juga memberi satu jalinan peristiwa yang bersambungan dalam pemikiran sejarawan, sebelum atau sesudah peristiwa yang berlaku. Ahli sejarah boleh memberi idea dan pandangan terhadap tafsiran sumber yang dikaji tetapi hendaklah berasaskan kepada kebenaran peristiwa-peristiwa sejarah yang telah berlaku.Seterusnya, proses tafsiran seterusnya ialah tafsiran psikologi. Proses ini adalah melihat pemikiran dan ciri-ciri penulis sesuatu sumber yang dipengaruhi oleh faktor persekitaran fizikal, sosial dan intelektual.[9] Taksiran psikologi merupakan proses membaca mengikut sudut pandangan bagi mendapatkan pemikiran sejarah. Proses ini biasanya berkaitan dengan idea emosi seorang penulis atau pun ahli sejarah. Sekiranya mereka dipengaruhi oleh emosi, mereka akan menghasilkan tafsiran yang berat sebelah dan tidak bersikap profesional. Sebagai contoh, ramai dalam kalangan ahli sejarah barat yang terdiri daripada pegawai tadbir British yang menulis tentang sejarah Malaysia gagal memberi tafsiran psikologi secara tepat dan jelas. Proses tafsiran yang terakhir yang dijalankan ialah tafsiran fakta. Proses ini digunakan setelah ahli sejarah berjaya memahami makna dan kandungan sumber atau dokumen yang dikaji. Proses ini dilakukan dengan menggunakan satu atau lebih fakta-fakta sejarah yang signifikan sama ada secara individu atau berkumpulan bagi menjelaskan sebab dan akibat sesuatu peristiwa berlaku.

            Pengkaji telah melakukan pelbagai cara dalam melakukan kritikan dalam. Pengkaji perlu untuk mengetahui jenis orang yang mencipta atau membuat sumber. Seseorang perlu menyiasat ke atas pendidikan mereka, kedudukan dalam hidupnya, pandangan politik dan sifat.[10] Selepas itu, mereka terus boleh memeriksa kredibiliti saksi tersebut. seterusnya ialah membentuk jika orang di belakang sumber adalah benar-benar dalam kedudukan yang diketahui orang pertama tentang perkara di bawah penyiasatan dan sama ada mereka adalah jujur. Testimoni saksi tidak boleh diambil kira kecuali mereka benar kehilangan kepercayaan. Ia boleh diterima kepada saksi untuk melakukan beberapa kesalahan sekiranya sisa-sisa testimoninya benar-benar kukuh.  Terdapat juga beberapa sejawan perlu berhati-hati pada langkah ini. Mereka perlu berhati-hati untuk tidak mengandaikan tentang peluang atau kesempatan saksi untuk mengamati, bermaksud mereka adalah mahir. Selepas mengumpulkan testimoni-testimoni daripada saksi, mereka kemudian boleh membandingkan testimoni-testimoni dan membuang kesilapan-kesilapan di dalamnya, sama seperti menggunakan sumber mereka yang boleh dipercayai dalam mengenal pasti kepercayaan saksi atau bukti baru. Dalam membandingkan suatu sumber dengan yang lain bagi menentukan krebiliti, terdapat tiga kemungkinan iaitu mereka boleh mempersetujuinya dengan sumber dalam persoalan, mereka boleh tidak setuju atau mereka akan senyap. Akhirnya, selepas ahli sejarah telah menapis terus sumber dan menggunakan kritikan luaran dan dalaman dengan ketat, seseorang itu boleh menulis.

RUJUKAN

Arba’iyah Mohd Noor, Ilmu Sejarah Dan Pensejarahan, Dewan Bahasa Dan Pustaka Kuala

Lumpur.

Abdul Rahman Haji Abdullah. (2006). Pengantar Ilmu Sejarah. Ampang: Dawana Sdn. Bhd.

Muhd Yusuf Ibrahim, Ilmu Sejarah: Falsafah Dewan Bahasa dan Pustaka.

 R. Suntharalingam. Pengenalan Kepada Sejarah. Merican &Sons. Sdn. Bhd. Kuala Lumpur

---

[1] R. Suntharalingam. Pengenalan Kepada Sejarah. Merican &Sons. Sdn. Bhd. Kuala Lumpur. Halaman 35.

[2] Arba’ yah Mohd Noor, Ilmu Sejarah dan Pensejarahan, Kuala Lumpur: Dewan bahasa & Pustaka 2002, hlm 50.

[3] Abdul Rahman Haji Abdullah, Pengatar Ilmu Sejarah, Ampang: Dawama Sdn. Bhd 1994, hlm 76.

[4]   R. Suntharalingam. Pengenalan Kepada Sejarah. Merican &Sons. Sdn. Bhd. Kuala Lumpur. Halaman 36.

[5]   Abdul Rahman Haji Abdullah, Pengatar Ilmu Sejarah, Ampang: Dawama Sdn. Bhd 1994, hlm 76

[6]   Bloch March, The Historion’s craft, hlmn 76-86.

[7] Arbai’yah Mohd Noor, Ilmu Sejarah dan Pensejarahan, Dewan Bahasa dan Pustaka, Kuala Lumpur,2002., hlman 60.

[8] Garragham, G.J. A Guide to Historical Method, hlmn 321

[9] ibid

[10] Lucey, William, History: Methods and Linterpretation, Chicago : Layola UP, 1958, hlmn 73

PENGGUNAAN SUMBER SEJARAH

Makna sumber

Ahli-ahli sejarah amat mementingkan penggunaan sumber yang sahih dalam penghasilan sesebuah penulisan sejarah. Sumber yang benar dan tepat tentang sesuatu hasil kajian sejarah dapat membuktikan kesahihan sesuatu peristiwa atau kejadian yang telah berlaku pada suatu ketika dahulu. Menurut Muhd. Yusof Ibrahim, “sumber ialah suatu yang boleh menjadi punca kepada lahirnya sesuatu pemikiran atau penulisan”.[1] Selain itu, terdapat beberapa definisi atau tafsiran lain yang merujuk kepada maksud sumber, antaranya seperti di dalam kamus Oxford English Dictionary, sumber atau “source” bererti “sesebuah karya, dan lain-lain, yang menyediakan maklumat atau bukti (khusus yang bersifat tulen atau asli) berkenaan sesuatu fakta, kejadian, atau siri hal-hal tersebut”.[2] Sumber juga boleh diertikan seperti bahan-bahan tinggalan sejarah yang berupa seperti dokumen, artifak, jurnal, buku catatan peribadi dan lain-ain yang tersimpan di arkib, perpustakaan, pejabat khas, muzium dan sebagainya.

Penggunaan Sumber

Kita haruslah menyedari bahawa kepentingan sumber adalah suatu kepentingan yang asasi. Ini kerana sumber, bagi penulisan sejarah, berbeza dengan penulisan karya kreatif, adalah sesuatu yang mesti wujud. Tanpa sumber, sejarawan tidak berupaya menghasilkan pensejarahannya; samaiah keadaannya dengan sasterawan tanpa ilham, maka ia akan terkapai-kapai mengahadapi alam maya. Oleh itu, sejarawan haruslah mencari serta mengumpulkan dan memastikan sumbernya.[3]

            Sumber juga penting dalam menggambarkan suatu pandangan dan pemikiran seseorang penulis atau pengkaji terhadap perkara dan juga terhadap alam persekitaran pada masa lalu. Melalui penulisan mereka, sekurang-kurangnya sejarawan moden kini dapat membayangkan bagaimana corak pemikiran mereka pada masa lain seterusnya mengimaginasikan rentetan sejarah yang berlaku pada masa itu. Ini kerana pemikiran penulis-penulis lalu melambangkan juga pemikiran masyarakat ataupun pemerintah sezamannya. Misalnya, karya-karya tempatan yang dihasilkan oleh Abdullah Munsyi seperti “Hikayat Abdullah, Salasilah Raja-Raja Melayu dan Bugis”, yang menggambarkan corak pemikiran Abdullah Munsyi pada zaman itu.

            Penggunaan sumber juga penting sebagai mengukuhkan hujah dan menguatkan lagi suatu kenyatam yang ingin dijelaskan oleh sejarawan tentang pensejarahan yang ingin dikemukakannya. Dengan adanya sumber, sejarawan dapat membuktikan dan mengesahkan bahawa fakta atau kenyataan sejarah yang dibawa olehnya adalah benar dan tepat. Sebagai contoh; seorang pengkaji sejarah Tanah Melayu ingin membuktikan kekuatan angkatan tentera Jepun sewaktu menyerang Tanah Melayu semasa Perang Dunia Kedua. Untuk mengulculikan hujahnya, seorang penyelidik itu boleh meneliti sumber kedua. Misalnya sebuah bukti yang bertajuk The History of Malaya karya Henry Miller yang menyatakan; pasukan tentera Jepun telah berjaya memeranjatkan penduduk Tanah Melayu serta pegawai-pegawai British apabila mereka berjaya menenggelamkan dua buah kapal British iaitu Prince of Wales dan Repulse. Melalui sumber ini, kenyataan yang dikemukakan oleh sejarawan itu tidak akan dapat dipertikaikan oleh mana-mana pihak.

            Pada pandangan saya, sumber juga penting dalam memberikan keyakinan kepada sejarawan dan masyarakat umum pada hari ini tentang sejarah sebagai pengetahuan masa lampau yang pasti takkan kembali lagi. Melalui peninggalan sumber yang ada, sejarawan dan masyarakat pasti akan berasa yakin bahawa suatu peristiwa itu telah pun berlaku pada masa lalu dan ia harus diambil sebagai pengajaran untuk pedoman hidup pada masa-masa akan datang.

            Daripada beberapa kenyataan yang telah dijelaskan, dapat saya simpulkan di sini bahawa sumber sangat penting dalam kajian atau penyelidikan sejarah. Dalam hal inl, kita haruslah menyedari akan kepentingan sumber sebagai suatu kepentingan asasi sejarah. Ini bermakna, tanpa sumber, sejarawan tidak mampu untuk menghasilkan pensejarahan dan seterusnya sejarah tidak akan wujud sebagai ilmu pengetahuan masa lalu. Tanpa sumber juga, sejarawan akan terkapai-kapai kelemasan dalam mencari kebenaran tentang masa lalu. Oleh hal yang demikian, bagi menghasilkan pensejarahan yang unggul, sejarawan perlu berusaha mendapatkan sumber yang mempunyai kaitan sama ada  - secara langsung ataupun tidak langsung dengan rentetan peristiwa lalu yang ingin dikajinya.

Bibliografi

Arba’iyah Mohd Nor (2002). Ilmu Sejarah dan Pensejarahan. Kuala Lumpur : Dewan       Bahasa dan Pustaka.

Muhd Yusof Ibrahim (1997). llmu Sejarah: Falsafah, Pengertian dan Kaedah. Kuala        Lumpur : Dewan Bahasa dan Pustaka.

R. Suntharalingam (1985). Pengenalan Kepada Sejarah. Kuala Lumpur : Marican and Sons.

---

[1] Arba’iyah Mohd Nor, Ilmu Sejarah dan Pensejarahan, hlmn 50.

[2] R. Suntralingam, Pengenelan Sejarah, hlmn 28.

[3] Muhd Yusuf Ibrahim, Ilmu Sejarah: Falasafah, hlmn 154.